Doç.Dr.Nihal Uluengin’in, 18. ve 19. yüzyıllarda Osmanlı toprakları olan Anadolu ve Yunanistan’daki konutlarda yapılmış duvar resimlerindeki İstanbul tasvirlerini ayrıntılı olarak ele aldığı yeni kitabı Ege’nin İki Yakasından İstanbul Manzaralı Evler YEM Yayın’dan çıktı.

 18.yüzyılın ilk yarısında, Lale Devri’nden sonra İstanbul’da ortaya çıkan Batılılaşma hareketi, Osmanlı topraklarında kısa zamanda kendisini göstermiştir. Özellikle 18. yüzyılın ikinci yarısında, gerek imparatorluğun başkenti İstanbul’da gerekse çeşitli bölgelerinde, mimari süslemeye sızan Batı etkileri, yapıların duvarlarında, “duvar resimleri” olarak görülür. Duvar resimleri, padişah sarayları ve zengin konaklarının yanı sıra cami gibi dini yapılara da girmiş; uygulama alanı sadece İstanbul’la sınırlı kalmayıp Anadolu, Mezopotamya ve Rumeli’nin pek çok yerine de geniş ölçüde yayılmıştır.

 “Türkiye’de ve Yunanistan’da, duvarlarında resim bulunan evler-konaklar bu kitapta incelenenlerden çok daha fazladır. Ancak bu inceleme, genelde içinde İstanbul resmi veya İstanbul’dan bir görüntü veya İstanbul olduğu genel kanısı uyanmış resimler bulunan evler; özelde ise içinde sadece İstanbul’un simgesi durumuna gelmiş , Kız Kulesi, Galata bölgesi, Tarihi Yarımada ve Anadolu yakasını içeren, ‘Klasik İstanbul Manzarası’ olarak isimlendirebileceğimiz resimler bulunan evleri kapsamaktadır.

2000 yılında, merkezi Atina’da bulunan Onasis Vakfı’ndan bir araştırma bursu kazanarak bir aylığına Atina’ya gittim. Araştırmamın konusu, Melissa Publishing’in, Yunanistan’ın uzak köylerinde bulunan ve geleneksel evlerini kapsayan, 30’dan fazla yayınında sergilediği ‘Geleneksel Yunan Evleri’ni yerinde incelemekti. Bunun için bir gün Orta Yunanistan’da bulunan Larisa şehrinin Ambelakia köyüne, Evthymiadis veGeorgios Schwarz konaklarını görmeye gittim. Bu evleri gezerken baş oda duvarlarında gördüğüm İstanbul tasvirleri beni çok hayrete düşürdü; Birgi’de Çakırağa ve Sandıkoğlu konaklarında gördüğüm İstanbul tasvirlerine, gerek çizim gerek renkler ve gerekse üslup olarak çok benziyorlardı. Daha sonra Yunanistan’ın kuzeyinde bulunan Siatista ve Kastoria, Midilli Adası’nda bulunan Molivos ve Petra yerleşmelerinde gezdiğim evlerin baş oda duvarlarında da İstanbul tasvirleri görmek beni hem iyice şaşırttı hem de daha fazlaca merakımı uyandırdı. Bunun üzerine, her iki ülkede görmüş olduğum ‘duvar resimlerindeki İstanbul tasvirleri’ üzerine, mimar gözü ile karşılaştırmalı bir araştırma yapmak istedim ve böylece bu kitap meydana geldi...”

Türkiye’den dokuz, Yunanistan’dan dokuz olmak üzere, seçilmiş toplam on sekiz konak-evin incelendiği kitapta, yapıların plan, kesit ve görünüşleri duvar resimlerinin yerlerini belirlemek amacıyla verilirken, içlerindeki İstanbul’la ilgili resimler ise hem bütünü hem de ayrıntılarıyla paylaşılıyor.

Doç.Dr. NİHAL (YÖNEY) ULUENGİN KİMDİR?

1946 yılında İstanbul’da doğdu. 1964 yılında İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi (Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi) Mimarlık Bölümü’ne girerek 1972 yılında mezun oldu. 1976 yılında Kadıköy Devlet Mühendislik Mimarlık Okulu Mimarlık Bölümü’nde asistan olarak göreve başladı. 1982 yılında Cidde Kral Abdulaziz Üniversitesi’nin daveti üzerine Suudi Arabistan’a giderek aynı üniversitenin Hajj Araştırma Merkezi’nde 1986 yılına kadar araştırmacı mimar olarak çalıştı. 1983 yılında Mimar Sinan Üniversitesi’nde “Osmanlı-Türk Sivil Mimarisinde Pencere Açıklıklarının Gelişimi” isimli doktora tezini tamamlayarak Restorasyon Programında “doktor” ünvanı aldı.
1987 yılında Yıldız Teknik Üniversitesi Mimarlık Bölümü’nde tam zamanlı
Dr. Öğretim Görevlisi olarak göreve başladı. 1991 yılında Yrd. Doçent oldu. 2003 yılında YTÜ’den kendi isteği ile emekli olarak Haliç Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nde ve Bahçeşehir Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi’nde yarı zamanlı Yrd.Doç.Dr. olarak çalışmalarını sürdürdü. 2019 yılında Doçent olan Nihal Uluengin 2019-2020 öğretim yılından itibaren Haliç Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nde tam zamanlı olarak görev yapmaktadır. Doç.Dr. Nihal Uluengin, uzmanlık alanı ile ilgili çok sayıda bildiri ve makaleler yazmış, rölöve ve proje çalışmaları yapmıştır. Ulusal ve uluslararası sempozyumlara (Sudan, Yemen, Ürdün, Tunus, Sri Lanka ve ABD) katılmış ve bildiriler sunmuştur. Dr. Uluengin’in, Osmanlı-Türk Sivil Mimarisinde Pencere Açıklıklarının Gelişimi isimli doktora tezi YEM Yayın tarafından
1998 (1. baskı) ve 2000 (2. baskı) yıllarında yayımlanmıştır. Nihal Uluengin, halen yeni yayın çalışmalarını sürdürmektedir.